Deneme Sınavından Sonra Ne Yapmalı? Netleri Asıl Artıran Kısım

Deneme çözmek kolaydır. Zor olan, bitirdikten sonra o kâğıdı bir daha açmaktır.

Çoğu öğrencinin deneme rutini şöyle işler: sınavı çözer, cevap anahtarından neti hesaplar, bir sayı bulur, o sayıya göre keyiflenir ya da bozulur ve kâğıdı kaldırır. Bu rutinde net artıran hiçbir şey yoktur. Net ölçülmüştür, geliştirilmemiştir.

Asıl iş, sonrasında yapılandır.

Netin Kendisi Bir Şey Söylemez

Elinizde "Türkçe otuz iki net" diye bir sayı var. Bu sayı size ne yapmanız gerektiğini söylemiyor. Çünkü aynı otuz iki net şu üç farklı durumdan çıkmış olabilir:

• Konuları biliyorsunuz ama zaman yetmedi, son sekiz soruyu boş bıraktınız.
• Zaman yetti ama belli bir konuda üst üste yanlış yaptınız.
• Her yerden birer ikişer yanlış topladınız, dikkat dağınıklığı var.

Üçünün çözümü bambaşka. Birincide hız çalışmanız, ikincide konuya dönmeniz, üçüncüde sınav içi dikkat düzeninizi değiştirmeniz gerekiyor. Net rakamı üçünü de aynı gösteriyor.

Yanlışı Üç Kutuya Ayırın

Analizin tamamı tek bir soruyla başlıyor: bu soruyu neden yapamadım?

Cevap neredeyse her zaman şu üçünden biri:

Bilmiyordum. Konu eksik. Soru doğru çözülse bile tesadüf olurdu. Bunun çözümü soru çözmek değil, konuya dönmek.

Biliyordum, yanlış okudum. Konu tamam ama soruda "değildir", "hangisi söylenemez" gibi bir ifadeyi atladınız ya da acele ettiniz. Bunun çözümü de soru çözmek değil, okuma düzeninizi değiştirmek.

Zaman yetmedi. Soruyu hiç görmediniz ya da son otuz saniyede tahmin ettiniz. Bunun çözümü hız ve soru seçme kararı.

Bu ayrımı yapmadan çözülen her ek soru, yanlışın sebebini değil sayısını değiştiriyor.

Pratik bir yöntem: deneme kâğıdının üstüne her yanlışın yanına tek harf yazın — B (bilmiyordum), D (dikkat), Z (zaman). Analiz bittiğinde hangi harften kaç tane olduğuna bakın. Çoğu öğrenci "konu eksiğim var" diye düşünüp konuya dönüyor, oysa kâğıtta en çok D çıkıyor.

"Emin Değildim Ama Doğru" Soruları

Analizin en çok atlanan kısmı burası. Doğru yaptığınız ama işaretlerken emin olmadığınız sorular, bir sonraki denemede yanlışa dönebilecek sorulardır. Şu an doğru görünmeleri sizi yanıltmasın.

Sınav sırasında bu soruların yanına küçük bir işaret koymak bedava. Analizde onlara da bakarsanız, henüz yanlış olmamış bir eksiği önceden kapatmış olursunuz.

Tek Deneme Hiçbir Şey Söylemez

Bir denemenin zorluğu değişir, o günkü uykunuz değişir, şans değişir. Tek bir denemenin netine bakıp "düştüm" demek, bir günlük hava durumuna bakıp "iklim değişti" demeye benziyor.

Anlamlı olan eğilimdir. Üç dört denemenin netlerini ve yukarıdaki üç harfin dağılımını yan yana yazın. Şunu arayın:

Bunun için elinizde yeterli sayıda deneme olması gerekiyor — ama analiz edebileceğinizden fazlası da işe yaramıyor. Hangi dönemde haftada kaç deneme çözüleceğini ayrı bir yazıda anlattık: Deneme Sınavına Ne Zaman Başlanmalı, Haftada Kaç Tane Çözülmeli?

• B harfi azalıyor mu? Konu çalışması işe yarıyor demektir.
• D harfi azalmıyorsa, konu çalışmak bunu çözmeyecek; sınav içi düzeniniz değişmeli.
• Z harfi artıyorsa, muhtemelen daha dikkatli ama daha yavaş çözmeye başladınız.

Analizi Gün İçinde Yapın, Hemen Değil

Sınavdan hemen sonra yapılan analiz sağlıklı olmuyor: yorgunsunuz ve kötü giden bir denemenin ardından kâğıda bakmak insanın canını sıkıyor. Birkaç saat ara verin.

Ama ertesi güne de bırakmayın. Soruyu neden yanlış yaptığınızı hatırlamanız gerekiyor; bir gün sonra "herhâlde dikkatsizlik" diye geçiştirirsiniz ve analiz değerini kaybeder.

Analizden Sonra Ne Yapılır

Analiz, yapılacaklar listesi üretmezse boşa gitmiş demektir. Analizin sonunda elinizde şuna benzer üç beş madde olmalı:

1. Paragrafta "yazarın amacı" sorularında üst üste yanlış — bu soru tipine ayrıca bakılacak.
2. Üslü sayılarda konu eksiği var — konu tekrarı.
3. Son on soruya zaman kalmıyor — denemede ilk yarıya ayrılan süre kısaltılacak.

Üç madde, on maddeden iyidir. On maddelik bir liste yapılmıyor.

Konu eksiği çıkan yerler için tekrarın kısa ve sık olması, uzun ve seyrek olmasından daha iyi sonuç veriyor. Hap Bilgi tam bu iş için: eksik çıkan konuyu kısa kartlar hâlinde kaydırarak okuyor, yolda dinliyor ve ertesi gün aynı konu tekrar karşınıza çıkıyor.

Denemenin amacı not almak değil, nerede durduğunuzu öğrenmek. Kâğıdı kaldırdığınız anda o bilgi de kalkıyor.